Gdy myślimy o czeskiej kuchni, do głowy niemal natychmiast przychodzą puszyste knedliki, aromatyczny gulasz i złocisty złocisty napój z pianką, z którego słynie Pilzno czy Praga. Istnieje jednak inny, znacznie skromniejszy bohater czeskiego stołu, bez którego codzienne życie naszych sąsiadów straciłoby swój fundament. To ziemniak.
Choć Polacy również uważają się za naród „ziemniaczany”, to właśnie w Czechach to warzywo urosło do rangi fenomenu społecznego i kulturowego. Czesi nie po prostu jedzą ziemniaki – oni darzą je głębokim, wręcz czułym sentymentem.
Od paszy dla ubogich do dworskich salonów
Historia ziemniaka w Czechach (podobnie jak w większości krajów Europy) nie zaczęła się od miłości od pierwszego wejrzenia. Sprowadzone z Ameryki Południowej bulwy przez długi czas traktowano z nieufnością, uważając je za roślinę dekoracyjną lub paszę dla zwierząt. Przełom nastąpił w XVIII wieku podczas wielkiego głodu za panowania Marii Teresy. To wtedy Czesi odkryli, że ta niepozorna roślina potrafi przetrwać trudne warunki pogodowe i wykarmić całe rodziny.
Ziemniak szybko przestał być jedynie pożywieniem ratunkowym, stając się symbolem domowego ciepła i czeskiej zaradności. Czesi opanowali do perfekcji sztukę wykorzystywania go na setki sposobów, tworząc z niego unikalne potrawy, które stały się wizytówką tamtejszych gospód.
Chrupki fenomen kulturowy
Jednak miłość Czechów do ziemniaka nie kończy się na tradycyjnym obiedzie. Przeniosła się ona również do świata codziennych przekąsek i spotkań towarzyskich. Czesi potrafią celebrować prostotę, co doskonale widać w ich podejściu do chrupiących przysmaków.
Kiedy wieczorem mieszkańcy Pragi czy Brna spotykają się w lokalnych pubach, obok tradycyjnego kufla niemal zawsze lądują kultowe, lokalne chipsy. Słynne czeskie bramburky to coś więcej niż zwykła przekąska z supermarketu – to element narodowej tożsamości.
Samo słowo brambory (ziemniaki) ma fascynującą etymologię. Pochodzi ono najprawdopodobniej od nazwy Brandenburgii (czes. Braniborsko), skąd w XVIII wieku sprowadzano pierwsze sadzonki na ziemie czeskie. Z kolei określenie brambůrky w potocznym języku oznacza charakterystyczne, grubo krojone chipsy smażone na oleju rzepakowym, często o bardzo tradycyjnych smakach, takich jak czosnek czy kminek (który w czeskiej kuchni jest wszechobecny). Dla zagranicznych turystów ich unikalny, głęboki smak bywa zaskoczeniem, ale dla Czechów to smak dzieciństwa i weekendowego relaksu.
Ziemniaczana mapa Czech, czyli knedlik kontra bramborák
Czeskie podejście do ziemniaka różni się też w zależności od regionu. Na Morawach i w Czechach właściwych królują inne wariacje na jego temat. Podczas gdy w jednych miejscach podstawą jest bramborový knedlík (ciężki, sycący knedlik ziemniaczany, zupełnie inny od tego bułczanego), w innych regionach serca podbija bramborák – czeski brat naszego placka ziemniaczanego, jednak mocno doprawiony majerankiem i czosnkiem, często podawany jako samodzielne danie w niemal każdej tradycyjnej karczmie (hospoda).
Dlaczego Czesi tak kochają ziemniaki? Bo to warzywo idealnie rezonuje z ich narodowym charakterem: jest bezpretensjonalne, solidne, daje poczucie komfortu i potrafi dostosować się do każdych okoliczności. Od skromnych początków w czasach głodu, po wieczorne spotkania przy chrupiących przekąskach – ziemniak pozostaje prawdziwym, choć nieoficjalnym królem czeskiej kultury stołu.
Artykuł sponsorowany
